Veel cliënten in mijn praktijk komen hoog in de emotie binnen. Er speelt van alles, loopt van alles door elkaar of het loopt juist voor geen meter. Heel vaak constateren we al snel: jullie zijn elkaar ergens onderweg kwijtgeraakt. Dat is menselijk. Het leven komt ertussen. Drukte, gezin, vermoeidheid, persoonlijke groei, veranderingen, oud zeer.
Gesprekken werden langzaam steeds praktischer, aandacht raakte versnipperd, waardering bleef onuitgesproken, aanraking werd vluchtig en functioneel. Er werd langs elkaar heen geleefd en van gedoe werd niet of onvoldoende hersteld. En zo werd het langzaam steeds zwaarder. Er werd gevoeld dat de emotionele verbinding minder werd, er werd wel gepraat maar de echte eerlijkheid bleef weg. Afstand groeide, de een ging trekken of werd kritisch, de ander juist stil of verloor zich in werk, kinderen, sport en telefoon. En toen plofte het. In een ruzie, een ‘ik wil dit niet meer op deze manier’ of soms zelfs plotseling gevoelens voor een ander.
Onder zo’n explosie ligt niet meestal geen gebrek aan liefde, maar aan eerlijkheid. Ik noem het radicale eerlijkheid. Het woord ‘radicaal’ roept het een en ander op. Pijn, kwetsen of ongenuanceerd misschien. Letterlijk betekent het: grondig, of bij de wortel. In de relationele context betekent het wat mij betreft dit: je benoemt wat je voelt en denkt en neemt alle consequenties die je eerlijkheid met zich meebrengen, omdat je de basis of structuur van de relatie aan wilt pakken.
Die eerlijkheid en de mogelijke consequenties? Het is wat velen van ons het liefst vermijden. Het is makkelijk om te denken; laat maar, ik slik het in, mijn partner is vast niet capabel, of ik ben het zelf niet, ik cijfer mezelf liever weg, gezinsbelang voorop. Zeker als je geleerd hebt dat je aanpassen, het rustig houden, zorgen dat de ander zich goed voelt belangrijk is. Radicale eerlijkheid kan dan zelfs bijna als gevaar voelen.
Er zijn nogal wat mensen bang voor ruzie. Ik ken er inmiddels veel die zeggen ik wíl geen ruzie, ik moet ervan wegblijven want het ‘past niet bij me’ en die daardoor niet meer eerlijk uit durven spreken wat ze voelen of willen. Wat er uiteindelijk ontstaat is verraderlijk. Een relatie zonder echt open conflicten maar ook zonder echte diepte. Wat je niet uitspreekt verdwijnt niet maar gaat ‘ondergronds’. Het uit zich in afstand, irritatie en minder verlangen
Meningsverschillen, ruzie of wrijving hoeven niet angstvallig vermeden te worden. Want wat als juist daar de wensen en grenzen zichtbaar worden? Wat als daar het vertrouwen groeit dat jullie tegen een stootje kunnen?
Radicale eerlijkheid is wat anders dan botheid, alles er maar uitgooien of onbegrensd ruzie maken. Het is transparant communiceren. Durven zeggen wat waar is zonder de ander kapot te maken, durven zichtbaar te worden zonder jezelf kleiner te maken. Veel relaties verliezen niet hun intimiteit en verbinding door harde conflicten maar door het onuitgesprokene. Ze breken niet door het eerlijke gesprek maar juist door het niet voeren ervan.
Wat in kleine stapjes is verdwenen kan ook in kleine stapjes terugkomen. Neem weer echt de tijd voor elkaar. Vraag eens hoe is het nu echt met je? Hoe was ik de afgelopen tijd voor jou? Luister vervolgens niet om te reageren, maar om te begrijpen. Echte nabijheid ontstaat niet als we elkaar sparen, maar wanneer we elkaar durven ontmoeten.